معرفی و دانلود کتاب قاتل کیه؟

معرفی کتاب قاتل کیه؟

کتاب قاتل کیه؟ نوشته‌ی آنتونی شفر، به‌نظر یک نمایشنامه‌ی جنایی، شبیه به آثار آگاتا کریستی می‌آید. یک عمارت، چند مظنون و یک جنایت و حالا کارآگاهی که باید سر از راز این قتل در بیاورد. همه‌چیز به‌ظاهر عادی است و طبق فرمول‌هایی پیش می‌رود تا اینکه از پرده‌ی دوم به ناگاه، غافلگیری‌های متن آغاز می‌شود و مخاطب حسابی رودست می‌خورد.

درباره‌ی کتاب قاتل کیه؟

آنتونی شفر (Anthony Shaffer) که در دهه‌ی هفتاد میلادی، نمایشنامه‌ی مشهور بازرس (Sleuth) را نگاشته، سعی کرده که با نمایشنامه‌ی جنایی قاتل کیه؟ (Whodunnit: A Comedy Thriller) باری دیگر مخاطبان را درگیر روایتش کند. او این‌بار نمایشنامه‌اش را در شکل یک اثر جنایی معمول شروع می‌کند و خواننده را به عمارتی بزرگ، با حضور چند فرد مشکوک می‌برد؛ چند فردی که خیلی زود و به رسم آثار معمایی، تنشی میانشان به وجود می‌آید و فردی کشته می‌شود و درنهایت پلیس باید سر از راز این جنایت در بیاورد. همه چیز به نظر در حال چیده شدن برای شکل گیری یک درام جنایی-کارآگاهی معمول است که در آغاز پرده‌ی دوم، رودست‌زدن‌ها به خواننده شروع می‌شود و حقیقت‌هایی که برملا می‌شود، شکل مواجهه‌ی خواننده را هم با روایت و هم خود نمایشنامه تغییر می‌دهند.

از پرده‌ی دوم به بعد، این نمایشنامه‌ی کمدی-جنایی بدل به هجونامه‌ای از ژانر جنایی می‌شود و با خودآگاهی جالب توجهی در کنار تعریف روایت بامزه‌اش، دست به بازی با پیش زمینه‌های روانی مخاطب از این ژانر و الگوهای ژانری‌اش می‌زند.

بازی با توقعات مخاطب

نمایشنامه‌ی کمدی تریلر قاتل کیه؟ در ظاهر به سنت نمایش‌های معمایی وفادار است؛ قتلی رخ داده، مظنون‌هایی وجود دارند و مخاطب انتظار دارد با کنار هم گذاشتن سرنخ‌ها به پاسخ نهایی برسد. اما آنتونی شفر آگاهانه این انتظار را دستکاری می‌کند. او با تغییر زاویه‌ی دید، جابه‌جایی نقش‌ها و شکستن قراردادهای آشنای ژانر، نشان می‌دهد که حقیقت در چنین جهانی نه ثابت و نه به‌سادگی قابل کشف است. در اینجا معما بیش از آنکه بیرونی باشد، ذهنی و روان‌شناختی است؛ تماشاگر به‌تدریج درمی‌یابد که خود نیز بخشی از بازی شده است. خود او گویی حضوری زنده در جهان روایت دارد.

این اثر را می‌توان در امتداد سنت تئاتر معمایی بریتانیا دانست که ریشه در آثار آگاتا کریستی دارد، اما هم‌زمان تحت تأثیر جریان‌های مدرن تئاتر قرن بیستم است؛ جریانی که به نسبی بودن حقیقت، بحران هویت و بازی با ساختار روایت علاقه‌مند است. منتقدان بارها اشاره کرده‌اند که شفر در این اثر، آگاهانه با ذهن مخاطب بازی می‌کند و از لذت حل معما برای طرح پرسش‌های عمیق‌تر درباره‌ی اعتماد، ادراک و نقش تماشاگر بهره می‌برد.

نمایشنامه قاتل کیه؟ توسط شهرام زرگر به فارسی ترجمه شده و انتشارات دیدآور آن را در ایران منتشر کرده است.

در نکوداشت کتاب قاتل کیه؟

• آنتونی شیفر، نمایشنامه‌نویس و فیلمنامه‌نویس، در این اثر همه‌ی مولفه‌های آشنای یک قتل به سبک آگاتا کریستی در عمارت‌های اشرافی را به کار می‌گیرد؛ با همان مظنون‌های کلیشه‌ای همیشگی آثار کریستی. او یک طرح داستانی کلاسیک می‌چیند با یک میزبان و جمعی از مهمان‌ها که همگی انگیزه‌ای برای کشتن او دارند و قتلی که در پایان پرده‌ی اول رخ می‌دهد. اما پرده‌ی دوم همه‌چیز را به‌کلی به‌هم می‌ریزد. گفتن بیش از این، غافلگیری‌های نمایش را خراب می‌کند، اما باید گفت این متن ساختاری بسیار زیرکانه دارد که دقیقا با انتظارات ما از ژانر معمایی، بازی می‌کند. نمایشنامه به خوبی نوشته شده، لحظات طنز قابل‌توجهی دارد و افشاگری‌های پرده‌ی دوم واقعا درخشان‌اند. فکر می‌کنید در حال بازی کردن بردگیم کلودو هستید، اما در واقع این بازی است که شما را به بازی می‌گیرد. (کاربر گودریدز)

کتاب قاتل کیه؟ برای شما مناسب است اگر

• به نمایشنامه‌های جنایی کمدی علاقه‌مندید.
• دنبال نمایشنامه‌ای مدرن می‌گردید که رویکردی هجوآمیز نسبت به ژانر جنایی داشته باشد.

در بخشی از کتاب قاتل کیه؟ می‌خوانیم

بیزبی: (به کاپودیستریو) حالا گوش کن ببین چی می‌گم. کوش اون مدرکِ تخلّفی که می‌گی من توش نقش داشتم؟ فقط همین رو بگو، خب؟
کاپودیستریو: از خشم به فریاد. روندِ کاملاً معمولش همینه. مرحله‌ی بعدی التماسه و بعدش هم ناله‌های ترحم‌برانگیزه.
بیزبی: اگه حرف رو نپیچونی و راستش رو نگی که چی می‌دونی، مرحله‌ی بعدی مُشتِ منه توی صورتت!
کاپودیستریو: مشخّصاً «صندوقِ خیریه‌ی کشیش نایجل آرمسترانگ توئیک برای حمایتِ مالی از پسرانِ دریانوردانِ مُستمند» رو عرض می‌کنم.
(بیزبی دست‌اش را روی دهانِ کاپودیستریو می‌گذارد تا او را ساکت کند)
لازمه بیش‌تر بگم؟
بیزبی: من می‌تونم درباره‌ش توضیح بدم...
کاپودیستریو: به بازماندگانِ محروم، به هیئت اُمنای صندوق، یا به پلیس؟
بیزبی: باشه، بگو ببینم چی می‌خوای؟
کاپودیستریو: دوهزاروپونصد پوند.
بیزبی: و بعدش احتمالاً یه دوهزارو پونصدتای دیگه و همین‌طور ادامه داره، نه؟
کاپودیستریو: لزومی نداره. بستگی داره به نرخ تورّم. تورّم واقعاً زحمتِ اخاذی‌گرِ باوجدان رو به فنا می‌ده.
بیزبی: تنها چیزی که در تو باوجدان و اصولیه، وفاداریت به خوک‌صفتیه!
کاپودیستریو: و در مورد شما هم البتّه وفاداری‌تون به اصولِ والای انجمنِ حقوقیِ بریتانیاست.
بازبی: حداقل من یه تَلَکه‌بگیر عوضی نیستم.