معرفی و دانلود کتاب صوتی تادیب الرجال: پاسخ به تادیب النسوان زن ستیز

معرفی کتاب صوتی تادیب الرجال: پاسخ به تادیب النسوان زن ستیز

زنان از اندرونی بیرون می‌آیند! کتاب صوتی تادیب الرجال رساله‌ای انتقادی است که در پاسخ به کتاب مردسالارانه و زن‌ستیزانه‌ی «تادیب النسوان» نوشته شده و در جواب تحقیر زنان و لزوم تربیت آنان، در آن از آداب لازم برای تربیت مردان سخن گفته می‌شود. گرچه نام نویسنده‌ی این جوابیه‌ی تند و تیز، آشکار نیست، می‌توان این کتاب را یک سند تاریخی مهم در باب تحولات اجتماعی زنان در دوران قاجار و اولین حرکت‌های اعتراضی آن‌ها مقابل نابرابری‌های فرهنگی زنان و مردان دانست.

درباره‌ی کتاب صوتی تادیب الرجال

در دوران حکومت ناصرالدین شاه قاجار و حدود سال‌های 1300 هجری قمری، رساله‌ای آموزشی و تربیتی در باب آموختن ادب به زنان و رسم تربیت آن‌ها به چاپ رسید؛ کتابی با عنوان «تادیب النسوان» که پس از تحقیق و جست‌وجوهای تاریخی فراوان آن را به خانلر میرزا احتشام‌الدوله، شاهزاده‌ی قاجاری نسبت می‌دهند. اثری که پیش روی شماست یعنی کتاب صوتی تادیب الرجال یک جوابیه‌ی درخور و دفاعیه‌ای کوبنده در برابر آن رساله‌ی ضدزنانه است. نویسنده‌ی این کتاب که نامی از او به جا نمانده، به مردی که زنان را مورد توهین و سرزنش قرار داده، رسم ادب یاد می‌دهد!

داستان کتاب صوتی تادیب الرجال از کجا آغاز شد؟

داستان تبعیض علیه زنان و فشارهای فرهنگی و اجتماعی بر آن‌ها ماجرای تازه‌ای نیست. تا بوده و هست زنان برای احقاق حقوق خود جنگیده‌اند و از ناعدالتی و نابرابری‌ها زبان به شکایت گشوده‌اند. رویکردهای مردسالارانه و پدرسالارانه ریشه‌ی عمیقی در باورها و فرهنگ سنتی مردمانی چون ایران دارد و بیشتر به شکلی شفاهی نقل‌قول و دست‌به‌دست می‌شود. با این حال عده‌ی محدودی از افراد نیز مدال افتخار را از دیگران ربوده و مجموعه‌ای از این امر و نهی‌های اخلاقی را به اضافه‌ی فرمایشات و سلایق شخصی خود در کتابی به‌ظاهر «آداب‌نامه» گردآوری کرده‌اند. میرزا احتشام‌الدوله، کسی که «کتاب تادیب النسوان» به او منسوب شده، یکی از این مردان خوشنام تاریخ است!

با انتشار اولین رونوشت‌ها از کتاب تادیب النسوان، هر چند آهسته و پیوسته اما بالاخره صدای اعتراض به این رساله‌ی ناپسند شنیده شد؛ باید در نظر داشت که مردمان آن روز از نعمت سازمان‌های بین‌المللی و مجامع حقوق بشر امروز برخوردار نبودند اما در محافل مختلف به‌ویژه میان قشر اعیان زنانی نیز پیدا می‌شدند که چنین نوشته‌ی بی‌منطقی را با آن دستورالعمل‌های سختگیرانه به باد نقد بگیرند. نویسنده‌ی کتاب صوتی تادیب الرجال، در پاسخ به رساله‌ای که زنان را ناقص‌العقل و ناقص‌الایمان می‌داند الحق که پاسخی بی‌پرده و جسورانه آماده کرده است.

کتاب صوتی تادیب الرجال، یک بیانیه‌ی فمینیستی قاجاری

کتابی که پیش روی شماست را باید یکی از قابل‌توجه‌ترین اسناد به جامانده در باب حقوق زنان ایران دانست؛ سندی که سیر تغییر و تحولات در بطن جامعه‌ی ایران زمانه‌ی قاجار را به درستی نشان می‌دهد. در حالی که بسیاری از افراد آن زمانه تنها راه سعادت بانوان را اطاعت بی‌چون‌وچرا از مردان می‌پنداشتند، نویسنده‌ی این رساله، رفتار و منش نابه‌جای مردان را به باد انتقاد می‌گیرد و پلشتی ذات برخی از رجال طبقه‌ی اشراف را رو می‌کند. نکته‌ی جذاب آن است که نگارنده برای اثبات ظلم علیه زنان، مثالی عینی از زندگی خود می‌آورد و به عنوان زنی که در بیست سالگی به عقد یک پیرمرد درآمده، مردان را شایسته‌ی انتقاد از کردار و اخلاق زنان نمی‌داند.

کتاب صوتی تادیب الرجال از سه بخش اصلی شکل گرفته است. در بخش ابتدایی این اثر، مصححان آن یعنی شقایق فتحعلی زاده و رقیه آقابالازاده شللو، مقدمه و پیشگفتاری مفصل از خواستگاه این اثر و بستر تاریخی و فرهنگی آن تهیه کرده‌اند. در بخش دوم کتاب، نویسنده عین متن کتاب تأدیب النسوان را می‌آورد تا خواننده و شنونده بداند در ادامه قرار است به نقد چه مطلبی پرداخته شود. مرور این بخش از کتاب نیز به خودی خود یک سند زنده و حاضر از وضعیت زنان دوره‌ی قاجار است. نویسنده‌ی کتاب تأدیب النسوان بی‌تعارف پا را از پند و نصیحت اخلاقی فراتر می‌گذارد و عملاً دستورالعملی تمام و کمال از نحوه‌ی راه رفتن و سخن گفتن و غذا خوردن زنان ارائه می‌دهد، دستورالعملی که تماماً در جهت پاسخ مثبت به تمایلات و خواسته‌ی مردان به ویژه لذایذ جنسی ایشان است.

در بخش آخر این کتاب، نویسنده متن جوابیه‌ی خود را آماده می‌کند و پاسخ مفصل خود را در نکوهش آن دسته مردان خودبزرگ‌پندار ارائه می‌دهد. پیشنهاد می‌کنیم با ادامه‌ی این رساله‌ی جذاب همراه باشید و از شنیدن جزئیات قابل‌توجه آن لذت ببرید.

این کتاب با تلاش نشر ندای تاریخ و با گویندگی نیلوفر نگهبانی، فردین بیگ زاده و لیدا کردی به دست شما می‌رسد.

کتاب صوتی تادیب الرجال برای شما مناسب است اگر

• به موضوع حقوق زنان و جنبش‌های فمینیستی و سیر دگرگونی آن در بستر تاریخ علاقه دارید.
• می‌خواهید با مرور یک سند کمیاب در باب تقابل دیدگاه‌های جنسیتی در دوران قاجار و رویارویی عصر سنت و مدرنیته هستید.

در بخشی از کتاب صوتی تادیب الرجال: پاسخ به تادیب النسوان زن ستیز می‌شنویم

نگرشی کوتاه به زندگی زنان در دوره قاجار:

حکومت مستبد پادشاهی در طول تاریخ اثرات منفی و زیان‌باری بر زندگی سیاسی و اجتماعی ایرانیان گذاشته بود. اعمال یک‌جانبه قدرت و پاسخ‌گو نبودن حاکمان در قبال اقدامات و کارهای خودسرانه و بی‌قیدوبند، انزجار و سیاست‌گریزی را در میان توده‌های مردم فراهم آورد. نگرش و شیوه حکومت پدرسالاری و بازتاب آن بر حوزه اجتماعی جامعه، زنان را بیشتر از مردان در رنج و مشقت قرار می‌داد.

اگر مردان اجازه ورود و مشارکت در حوزه سیاسی را نداشتند، در عوض در حوزه اجتماع راحت‌تر و آسان‌تر می‌توانستند به اقدامات گروهی و جمعی دست بزنند. اما زنان نه‌تنها در حوزه سیاسی بلکه در حوزه اجتماعی هم برای تحقق مطالبات زنانه خود محدودیت‌هایی داشتند. در این جامعه، زنان به‌عنوان طبقه‌ای پرتعداد از بیشترین آسیب‌های اجتماعی مانند ناامنی، جنگ و خطر تعرض رنج می‌بردند و جایگاه اجتماعی آنان کاملاً به جایگاه اجتماعی پدران و همسرانشان وابسته بود.

در این روند سنتی، شغل اصلی زنان ازدواج و تولیدمثل بود. از این‌رو زنانی که در این دو نقش ناموفق بودند با عناوینی چون ترشیده و اجاق‌کور تعریف می‌شدند. آنان از قدرت انتخاب برخوردار نبودند. همسر آینده نه بر اساس عشق و علایق مشترک، که معمولاً با حساب‌وکتاب‌های معین خانوادگی، اجتماعی، مالی و گاه سیاسی از سوی بزرگان خانواده برگزیده می‌شد.

سر جان ملکم انگلیسی که در دوره فتحعلی‌شاه به ایران آمده است، درباره جایگاه زنان در میان طبقات بالای جامعه دوره قاجار می‌نویسد:

«در طبقات اعاظم همچو می‌دانند که زن به جهت ادفاع حرارت شهوت ایشان خلق شده است. در حقیقت نمی‌توان گفت زنان را در این مردم چه مقام است.»

فهرست مطالب کتاب صوتی